|
Tekeningen en schilderijen van Roberto Schiavi
HET MYSTERIE VAN DE EENVOUD door Rob Perrée, juni 2006 expositie online
Vervreemding. Dat is het woord dat zich als eerste aan me opdringt. In een later stadium komen andere kwalificaties naar boven. Het werk van Roberto Schiavi laat zich niet onmiddellijk duiden. Het mysterie dat het in zich draagt, knaagt en treitert voordat het zich gewonnen geeft. Als het zich al gewonnen geeft.
Roberto Schiavi (1967) is Italiaan van geboorte, maar hij woont al zeven jaar in België. "Omdat het leven er gemakkelijk is." Hij is autodidact. Na een beroepsopleiding gaat hij eerst als elektrotechnicus aan de slag. Een aantal jaren later stapt hij over naar het kunstenaarsschap. Een doelbewuste sprong in het duister. In zijn hang naar berekenen en uitrekenen verraadt zich nog zijn oude professie. De afgelopen zes jaar heeft hij zich in zijn atelier teruggetrokken om geconcentreerd te kunnen werken aan een even arbeidsintensief als verrassend oeuvre. Daar komt hij nu mee naar buiten.
Een werk van Roberto Schiavi heeft verschillende gezichten. Op het schilderij ‘Mini- Jazz’ uit 2002 loopt een band met beelden van links naar rechts over een gebroken witte ondergrond. De beelden zijn in lichtbruin uitgevoerd. In het midden wordt de band onderbroken. Ik weet niet wat ik zie, maar het is vreemd, intrigerend en het oogt esthetisch. Het doet me denken aan een vroeg schilderij van de Amerikaanse kunstenaar Ellen Gallagher. Bij haar is de ondergrond echter meer gelaagd, omdat ze met een speciale collagetechniek werkt. Op een gelijknamig schilderij, ook uit 2002, loopt opnieuw een baan met bruine tekens over een gebroken witte ondergrond. De tekens zijn kleiner en grilliger. In het midden vallen ze eveneens in twee stukken uiteen. Weer tast ik in het duister over de aard van het beeld of de beelden. Bij ‘Requiem’ uit 2000 is de ondergrond vrijwel in zijn geheel overdekt met tekens. Alleen boven en onder kiert een strook wit. De tekens verschillen onderling meer van elkaar dan bij de andere werken. Ze lijken zich te vermengen met letters of woorden.
Als ik de schilderijen van dichtbij bekijk, zie ik dat het eerste werk een aaneenschakeling van ramen is waarvoor een zonnescherm is neergelaten. Ze zijn vrijwel identiek. Bij enkele zijn onder het scherm vage gedaantes te herkennen. Daardoor verpesten ze mijn aanvankelijke associatie met de ‘dakjes’ van Jan Schoonhoven. Het tweede schilderij [Mini jazz 1] is ook een samenspel van ramen, alleen zijn de onderlinge verschillen groter. Bij een deel is een scherm neergelaten, andere kijken recht voor zich uit, weer andere verschuilen zich gedeeltelijk achter een scherm. Het derde werk blijkt opgebouwd uit balkons en air conditioners. Daar tussendoor is de tekst van het Requiem geschreven. Niet in het Latijn, maar in het Portugees. Niet als een geheel, maar onderbroken. [detail Requiem per balconi e condizionatori d'aria]
Moet ik denken aan partituren van muziekstukken? De titels van de werken lijken me mede die richting uit te duwen. Waarom hullen de noten zich dan in dergelijke opmerkelijke en banale gedaantes? Zijn de partituren voor een jazz stuk in dat geval niet erg braaf?
Twee tekeningen geven wellicht uitsluitsel. ‘Ancora’ uit 2004 komt over als een grillig gevormd anker. Op een met Chinese inkt uitgevoerde titelloze tekening uit 2001 lijkt een sterrenhemel het uitgangspunt. Het anker blijkt van dichtbij een wespennest van eilanden en eilandjes. Het zwerk heeft de vorm van een groot eiland. Staat het eiland hier symbool voor isolement? Komen die ramen en balkons dan toch in een ander daglicht te staan? Zijn het verbindingen tussen binnen en buiten? Zijn het de begrenzingen van binnen en buiten? Wijst het anker op een zelfgekozen isolement? Is de gecalculeerde manier waarop de inhoud is uitgevoerd – veredeld monnikenwerk - een onderstreping daarvan? Met de eenvoudige, esthetische aanblik van zijn werken heeft Roberto Schiavi me in de krochten van zijn mysteries getrokken. Hij laat me alle hoeken van zijn wereld zien en vertroebelt zo mijn blik.
De werken van Roberto Schiavi zijn nog om andere redenen opmerkelijk. Hij schildert niet op linnen, maar op dikke houten panelen waarvan de scherpe randen zorgvuldig zijn afgerond. Het worden daardoor objecten op zich. Mooie objecten. Verleidelijke objecten die de misleidende eerste aanblik versterken. Bij zijn tekeningen is er iets vergelijkbaars aan de hand. Hij gebruikt niet gewoon, gangbaar papier, maar een licht soort karton. Daardoor kunnen ze letterlijk op hun eigen benen staan. Ze verstoren zo de eerste associatie die ik bij papier heb.
Roberto Schiavi is niet opgeleid als kunstenaar. Dat zou een nadeel kunnen zijn, academies willen ons dat graag doen geloven, maar dat is het niet. Hij is niet geconditioneerd in het verschil maken tussen de diverse disciplines. Hij kan van zijn schilderijen ongegeneerd objecten maken. Bij hem is het geen enkel probleem dat tekeningen nauwelijks verschillen van schilderijen. Hij schildert als een tekenaar of omgekeerd. Dat vermeende gemis verklaart waarschijnlijk ook zijn eigenzinnige gebruik van kleuren. Meestal beperkt Schiavi zich tot een lichte kleur bruin. In een aantal gevallen is zijn palet iets ruimer gesorteerd, maar hij ‘vergrijpt’ zich nooit aan heldere, sprekende kleuren. Kleuren zijn bij hem sfeermakers, geen smaakmakers. Ze voeren niet het hoogste woord, ze zijn er om de mysterieuze inhoud te laten spreken.
Roberto Schiavi heeft een drietal zelfportretten geschilderd, of moet ik zeggen getekend. Op het ene zit hij op de grond en kijkt hij me, omringd door een rafelige lap stof, recht aan. Zijn armen houdt hij uitgestrekt boven zijn hoofd [detail]. Op het tweede ontbreken zijn uitgestrekte armen grotendeels. Op het derde heeft hij zijn ogen gesloten en is zijn hoofd naar boven gericht. Zijn armen zijn zijwaarts gestrekt, zijn handpalmen wijzen naar boven. Alle drie stralen ze dezelfde machteloze boodschap uit. "Ik kan het ook niet helpen. Makkelijker of anders kan ik het niet maken." Het is dáárom dat ze lijken.
Zijn eenvoud kan alleen maar mysterieus zijn.
Rob Perrée
Amsterdam, juni 2006.
Tekst uit : Catalogus Mysterie van de Eenvoud, september 2006
Galerie WitteveenTwee
Keizersgracht 429
1011 DJ Amsterdam
telefoon/fax +31 (0)20 - 639 00 80
wittveen@xs4all.nl
www.galeriewitteveen.nl
(c) Galerie Witteveen, Roberto Schiavi, Rob Perrée
Oplage: 250 exempl.
Ontwerp: Geert Schriever
Druk: Mart Spruyt
Omslagbeeld: Roberto Schiavi - Anker
Deze publicatie verscheen gelijktijdig met de tentoonstelling van tekeningen en schilderijen van Roberto Schiavi, die van 2 sept. 2006 t/m 7 oktober 2006 plaats vond in Galerie WitteveenTwee, Amsterdam.
Copyright volgens Creative Commons
|
