|
Galerie Witteveen – Keizersgracht 538 – 1017 EL Amsterdam – tel +31 (0)20 62 78 433
Schilderijen, tekeningen en sculpturen van Milan Kunc : expositie 7 oktober t/m 14 november 2006
EIGENTIJDS MANIëRISME door Rob Perrée
Graag maakte hij gebruik van een gastatelier in Amsterdam. Hij kende de stad immers van vorige bezoeken. Hij had echter één speciale wens. Hij wilde kunnen beschikken over een soort pasje waarmee hij vrijelijk Het Rijksmuseum in en uit kon lopen. Om, gewapend met een tekenblok, de Hollandse Meesters te kunnen bestuderen.
Dat lijkt een anachronistische bezigheid voor een 21ste eeuwse kunstenaar, maar voor de Tsjech Milan Kunc is het allerminst vreemd. Hij heeft het Maniërisme aan een eigentijdse en oorspronkelijke variant geholpen.
Om het werk van Kunc (Praag, 1944) te kunnen begrijpen en waarderen verdient het aanbeveling zijn maker in een historische context te plaatsen. Hij groeide op en kreeg zijn opleiding in een communistisch land waar het realisme tot staatsstijl was verheven. Hij vluchtte in 1968, na ‘De Praagse Lente’, naar Duitsland en kwam daar in de jaren zeventig op de Düsseldorfse academie terecht, waar Joseph Beuys en Gerhard Richter een haast goddelijke status hadden. Wat ze voorstonden en wat ze deden was in de ogen van de jonge Tsjech intellectueel geneuzel. "(Their) students were turning out garbage-art", zei hij ruim tien jaar later in een interview. Inmiddels ontstond er in Duitsland, de Verenigde Staten, Italië en enkele andere landen een stroming die, bij gebrek aan een betere omschrijving, als ‘Nieuwe Wilden’ werd gelanceerd. Een vrije, expressionistische manier van schilderen die niet werd gehinderd door traditionele regels en codes. In de ogen van Kunc was dat echter een kunstvorm die voorbij ging aan het communicatieve aspect dat kunst in zich zou moeten dragen. Samen met gelijkgestemden Jan Knap en Peter Angenent richtte hij in 1979 de ‘Gruppe Normal’ op. Haar uitgangspunt was om levendige, communicatieve, verhalende kunst te maken in een beeldtaal die het midden hield tussen traditionele folklore en eigentijdse beelden zoals die in strips en in andere massamedia werden gebruikt. De groep werd vooral bekend om haar enorme muurschilderingen in een aantal grote wereldsteden. Directe verbeeldingen waarin mensen werden toegesproken….én aangesproken op hun maatschappelijk bewustzijn.
Na drie jaar ging Kunc zijn eigen weg. Het begin van een omvangrijk oeuvre van (vaak grote) schilderijen, vele honderden tekeningen, een aantal fotowerken en ceramische sculpturen.
Uit alles wat hij maakt blijkt een grondige kennis van de kunstgeschiedenis. Hij bestudeert de Klassieken, hij verdiept zich in de Renaissance en het Maniërisme, maar ook in de achttiende en negentiende eeuwse Romantiek. Wat hij bewondert in de historische werken is, dat ze de tijd hebben doorstaan en dat ze geheimen in zich dragen die tot op de dag van vandaag niet volledig zijn blootgelegd. Ze bezitten een gelaagdheid die haast haaks staat op hun eerste indruk. Ze communiceren, maar tegelijkertijd mystificeren ze.
Het is nooit zijn bedoeling om zijn voorgangers te imiteren, hij wil ze juist naar het heden halen en er een persoonlijke vorm en interpretatie aan geven. In die zin is hij een Maniërist.
Zijn schilderijen zijn bijvoorbeeld vaak opgebouwd uit beelden of scènes die naast of tegenover elkaar zijn geplaatst. In ‘Animal Conference’ (2005) komen allerlei soorten dieren bij elkaar aan de rand van het water, terwijl op de achtergrond lichtmasten in een kaal landschap hun eigen verhaal lijken te vertellen. In ‘Fun on Ice’ (2000) gaan zomer en winter, dag en avond broederlijk samen alsof de werkelijkheid voor velerlei uitleg vatbaar is. In ‘A normal day’ (2002) leidt deze vermenging van tijden, perspectieven, gebeurtenissen en ‘hoofdpersonen’ tot een hilarische persiflage op het moderne leven.
Zoals uit dit laatste voorbeeld al blijkt is humor een andere constante in het werk van Milan Kunc. Soms ontstaat die humor door te overdrijven - bij de zonnebaadster uit ‘Fun on Ice’ is alles letterlijk en figuurlijk uitvergroot - vaak ook door oneigenlijke elementen in te brengen. In ‘Vitamin Attack’ (2005) schildert Kunc een tank die is opgebouwd uit allerlei soorten groenten, zonder dat hij daardoor zijn mannelijke, agressieve uitstraling verliest. In ‘Evening is Coming’ (2002) heeft een televisietoestel een wit beeldscherm, terwijl er twee hoorns op prijken die hersens doorboren. In ‘Heiliges Auto’ (1991) staat een auto op een wolk. Hij is overdekt met een rood kleed als ware hij een heiligdom dat niet aan het daglicht blootgesteld mag worden. Gouden stralen zetten het geheel in de schijnwerpers.
In een recent interview wijst hij op nog een terugkerend aspect in zijn werk: "Generally I’m interested in beauty and ethics. This will remain my objective: to express through the medium of painting. There are some pictures which are comments on the contemporary situation and I would like these paintings to draw the public’s attention to what is happening in the real world and how are culture is changing." Dit engagement heeft hij altijd gehad. In zijn vroege werken, de zogenoemde Sovjet Pop, vermengde hij symbolen van het westen met communistische symbolen. In zijn Italiaanse jaren, vanaf 1988, combineerde hij het rijke Romeinse verleden met de uitwassen van de massamedia. In zijn recentere werk, ontstaan in Duitsland en Tsjechië, is een kwetsbaar milieu vaak de context van zijn verhalen.
Omdat Kunc op een maniëristische, gekunstelde, uitvergrote manier refereert aan kunstenaars en kunstwerken uit het verleden, sluipt de kitsch in zijn werk. Voor sommige kunstliefhebbers is dat schijnkunst appelerend aan valse sentimenten. Voor hem heeft het begrip helemaal geen negatieve connotatie. "In de Renaissance was het normaal om schilderijen na te maken of er je eigen vorm aan te geven. De driedimensionale ‘Nachtwacht’ op het Rembrandtplein in Amsterdam wordt door veel mensen veroordeeld omdat het kitsch zou zijn. Een soort ontheiliging. Ik zie het als een werk dat in overeenstemming is met de opvattingen die golden in de tijd dat Rembrandt ‘De Nachtwacht’ schilderde. Mijn werk moet je vanuit dat perspectief beoordelen." De uitbundigheid die met name zijn sculpturen kenmerkt, wil dan ook niet meer (of minder) zijn dan Maniërisme gevoed met humor, engagement en aangevuld met eigentijdse elementen.
Milan Kunc is een kunstenaar die werk maakt dat op verschillende niveaus beoordeeld en genoten kan worden. Het verwart, het stemt tot nadenken, het werkt op je lachspieren en het wekt bewondering. Het is eigentijds en klassiek, toegankelijk en mysterieus.
Dat het je en passant ook nog eens aanzet tot een hernieuwd bezoek aan Het Rijksmuseum of aan Italië is alleen maar meegenomen.
(c) Rob Perrée
september 2006.
Background
Geselekteerde solo-tentoonstellingen :
1975 Bilder, praxis Dr. Bielicky, Düsseldorf. 1979 Normale Welt, Harlekin Art Gallery, Wiesbaden 1980 Schilderijen, Galerie 't Venster, Rotterdam. 1982 Art Normal, Ulrike Kantor Gallery, Los Angelos.- Bilder und Zeichnungen, Galerie Swart, Amsterdam. 1984 Neue Ikonen, Kunstverein Rhienlande und Westfalen, Düsseldorf – Nieuwe Ikonen, Groninger Museum, Groningen. 1985 Neue Ikonen, Monika Sprüth Galerie, Köln - Romantic Landscapes, Pat Hearn Gallery, New York. 1987 Galerie Swart, Amsterdam 1988 Galleria La Maquina Española, Madrid – New Paintings, Robert Miller Gallery, New York 1989 Photocollages, Robert Miller Gallery, New York – Paintings & Drawings, Edward Totah Gallery, Londen 1990 Galleria Toselli, Milaan 1991 Fotopop, Tröster & Schötler Galerie, Frankfurt 1992 Galeria Patricia Asbaeck, Copenhagen – Letohrádek Belvedér, Praag 1993 Malmö Kunsthal, Malmö 1994 Badischer Kunstverein, Karlsruhe – Kunsthal, Rotterdam 1995 Studio d'Arte Raffaelli, Trento 1996 Galerie Václava Spály, Praag 1998 Keramiek, Museum het Princessenhof, Leeuwarden – Studio d'Arte Cannaviello, Milaan – Dibuixos, pintures, escultures, Sio Galerie, Barcelona 1999 Link Galerie, Den Haag 2000 Galleria Sperone, Rome 2001 Museo di Stato San Marino, Republica di San Marino – Ceramic, Associazione Culturale Betta Frigieri, Sassuolo 2002 Pastels and drawings, Galleria del Tasso Arte Contemporanea, Bergamo 2003 Embarrassing Realism, L'Ariete Arte Contemporanea, Bologna - Galeria Ariette, Bologna 2004 Galleria Giampiero Biasutti, Turijn 2005 The drawings collection, Galleria Santa Marta, Milaan 2006 Obrazy a kresby, Galerie Ceasar, Olomouc – Schilderijen, Tekeningen & Sculpturen, Galerie Witteveen, Amsterdam.
|
