Het Vouwblad Creatie
In februari 1951 verschijnt het vouwblad Creatie, Vereniging tot Bevordering van Absolute Kunst, onder redactie van Willy Boers, Eugène Brands en Anton Rooskens.
Ter kennismaking [door André van der Vossen]
De vereniging Creatie, opgericht Maart 1950, wil de Absolute Beeldende Kunst in Nederland trachten te bevorderen door het houden van tentoonstellingen, lezingen, het uitgeven van geschriften en door contacten te leggen met buitenlandse groepen of verenigingen, die van belang zijn voor dit streven.
Zij acht deze bevordering noodzakelijk, omdat de waardering van deze kunst in Nederland nog gering is, en de bestaande tegenkanting op onjuiste veronderstellingen berust.
De vereniging heeft in het buitenland reeds contacten kunnen leggen met Denemarken, Frankrijk, Zuid-Duitsland en Italië. Exposities aldaar waren daar het resultaat van.
In Nederland werd tot nog toe de actie belemmerd door gebrek aan tentoonstellingsruimte.
Thans houdt de vereniging twee exposities. Eén in Amsterdam, in Museum Fodor, Keizersgracht 609, van 17 Februari tot 11 Maart 1951 en terzelfdertijd in Rotterdam in "Het Venster", Gouvernestraat 129.
Een gelukkige omstandigheid daarbij is, dat juist dan ook een tentoonstelling gehouden wordt van de verzameling Peggy Guggenheim in het Stedelijk Museum te Amsterdam.
In deze collectie vinden wij de werken van voorgangers en wegbereiders der Absolute Kunst. Hun uitspraken zijn de onze.
De ontwikkeling van de Beeldende Kunst heeft tot drie facetten geleid, die voor onze tijd van belang zijn: t.w. het Expressionisme, de Absolute Kunst en het Surrealisme.
Hoewel het Expressionisme en het Surrealisme raakpunten hebben, evenals het Surrealisme met de Absolute Kunst, is een vereniging van deze drie uitingen niet mogelijk. Vooralsnog heeft elk van deze facetten bestaansrecht door zijn specifieke karakter.
En wie weet, is juist deze verscheidenheld een juiste weerspiegeling van de veelzijdigheid der menselijke geest in deze tijd.
Het Expressionisme vindt door zijn verwantschap met de werkelijkbeid makkelijker ingang. Het Surrealisme vindt dit in zekere mate ook, althans waar de voordracht suggestief realistisch is. Voor het overige vindt het sterke verdedigers onder de schrijvers, vanwege de litteraire inslag.
De Absolute Kunst heeft zich het verst verwijderd van de gangbare begrippen over schilder- en beeldhouwkunst.
Voor begrip en aanvaarding van deze kunst zullen veel vooroordelen en onjuiste veronderstellingen overwonnen dienen te worden.
De Vereniging Creatie zal hiertoe een poging wagen. Zij wordt hierin gesteund door de feiten der historie: zoals de ontdekking van het non-figuratieve schilderen, door Kandinsky en de zuivering van het schilderij tot in de uiterste consequenties door Mondriaan; en inplaats van in Mondriaan ondergegaan te zijn, vindt de beeldende kunst een steeds groeiend aantal vertolkers der Absolute Kunst, over de gehele wereld.
Merkwaardig is daarbij, en het pleit voor de kiemkracht van deze kunst, dat niettegenstaande het isolement tijdens de oorlog, in verschillende landen éénzelfde ontwikkelingsgang heeft plaatsgehad. Dit geeft de voorstanders van deze kunst het geloof en, de overtuiging, dat zij niet een modegril, maar een wezenlijke uiting van deze tijd is.
Reeds sinds de "Stijlgroep" is de invloed van deze kunst op andere kunstuitingen belangrijk geweest.
Eén van de eigenschappen van de Absolute Kunst is, dat zij zich beperkt tot de eigen middelen. Door deze beperking, die een zuivering betekent, heeft deze kunst verschillende mogelijkheden laten vallen.
Zo bijvoorbeeld verbant men in de Absolute schilderkunst de valse suggestie van een natuurlijke ruimte, evenals een plastische werking, daar die laatste in feite behoort tot de beeldhouwkunst. Aldus wil de Absolute schilderkunst het karakter van het vlak behouden en verkrijgt een nieuwe ruimtewerking uitsluitend met kleur en lijn.
Waar relief nodig is, past ze deze ook in werkelijkheid toe met middelen, die buiten het vlak komen.
De Absolute Beeldhouwkunst richt zich naar de mogeIijkheden van het materiaal. Zij tracht daarmede de ruimte tot een begrip te maken. Daarom beperkt zij zich tot die vormen, die duidelijk het volume aangeven of de ruimte omsluiten (draadplastiek - doorboringen). In de nieuwe zakelijke bouwkunst vinden wij een zelfde principe van ruimte-omsluiting en ruimte-beheersing, naast een eerlijke toepassing van het materiaal.
De muziek is wel de meest abstracte kunst van allen, en toch wordt zij het gemakkelijkst aanvaard. Zelfs oningewijden worden gegrepen door een melodie, zonder dat deze voor hen een andere betekenis heeft dan klank en rhythme.
Waarschijnlijk vindt dit zijn oorzaak in het feit, dat de mens in de eerste plaats een gehoorstype is. Van jongsaf moet hij op klank ingesteld zijn om te leren spreken en verstaan. Bovendien is de stem het altijd voorhanden en goedkoopste instrument voor de muziek.
Via het lied ontstaat de behoefte en het begrip voor de instrumentale muziek. In het algemeen is de toegepaste muziek, zoals bij lied, dans en opera, de wegbereider tot waardering der klassieke muziek, eventueel tot de Absolute muziek.
Mogen wij veronderstellen, dat, nu gebleken is, dat de moderne beeldende kunst reeds vaak aanvaard wordt in de toegepaste kunst (Wandschilderingen, Decor, Affiche) voor deze kunst eveneens de weg open ligt tot meerdere waardering ?
In ieder geval willen wij, beoefenaren der absolute beeldende kunst, ons beroepen op de muziek. Want wanneer het feit bestaat, dat de muziek bekoort en ontroert alleen door klank, rhythme en melodie, dan moet het ook mogelijk zijn, dat de beeldende kunst dit eveneens bereikt met louter kleur, lijn en vorm.
Reeds zijn er kunstenaars en liefhebbers, die dit aan zichzelf constateren en beleven.
Om vergissingen te voorkomen, dient gezegd te worden, dat de absolute schilderkunst niet bedoelt de muziek in lijn en kleur weer te geven. Integendeel! zij wil een zelfstandige kunst zijn, die met eigen middelen op gemoed en geest der mensen Invloed wil uitoefenen.
Zij toont, bij een groeiend aantal beoefenaren, een steeds rijker en gevariëerder karakter, zoals uit tentoonstellingen en reproducties In kunstbladen is gebleken. Wij vragen Uw aandacht voor deze kunst onbevangen en zonder vooroordeel.
andré van der vossen.
