Wim Janssen

‘Reset’, ‘bijgesteld’, luidt het samenvoegend motto boven een recente serie schilderijen van Wim Janssen. De reeks plaatst ons voor taferelen waarvan de kennelijke locatie het Holland van onze eigen dagen is. Wat zou ons vreemd kunnen schijnen in een groep toeristen, in dociele aandacht samengedromd, voor een paar huisjes van de Zaanse Schans? En wat aan een paar nijvere Spakenburgsen, doende met het ophangen van de was of met het schrobben van hun straatje? Andere exemplaren hebben kennelijk van doen met het asylzoekerscentrum dat tot enige jaren terug naast het atelier van Janssen gevestigd was. ‘Geklinkerd’ is van deze werken de gemeenschappelijke titel, wat asylzoekerstaal is voor: op straat gezet. In Holland echter is ook dat zo bijzonder niet. Bovendien verschijnen ook deze beelden voor ons oog alsof dat oog er een werkelijkheid kreeg te zien. Langs de randen snijdt het kader de motieven half af zoals ook het kader van een foto dat kan doen, zodat het beeld zich presenteert als het fragment van een groter geheel. De kleuren voegen zich naar de kleur van een licht dat al naar gelang het tafereel warm of koel en natuurlijk of kunstmatig kan zijn. Ons oog ziet de kleur niet anders; en toch leert een gevoel dat iets in deze beelden niet klopt. De was van Spakenburg lijkt met haar bonte pracht de hemel te moeten vullen, de Zaanse Schans baadt in een licht als was het de hemelpoort. Een drietal Zuid-europeanen in 19e eeuwse kledij geklinkerd op een zebrapad lijkt daar ook in de tijd verdwaald en een glazen abri van hedendaags design vult zich zo sfeervol met een muziekje van drie migranten in derwisjkostuum dat je gaat denken aan de stal van Bethlehem. Bovendien: wat is in elk tafereel de zin van het gebeuren? De zin van dat van het verblijf van die drie derwisjen in hun abri blijft onduidelijk terwijl ook die Zuid-Europeanen op hun zebrapad er niet uitzien alsof ze ooit een overkant van de straat zullen bereiken. Wat in de taferelen van deze reeks ontbreekt is het teken van een voor- of nageschiedenis, van een verhaal. Elk ervan lijkt een geïsoleerd moment te hebben gevangen, als de still van een film waarvan de hele rest verloren ging. Zulke onzekerheid echter schept nieuwe mogelijkheden. En het moment dat voor ons bleef gespaard lijkt veelbeduidend genoeg om de fantasie te prikkelen tot het invullen daarvan. Een kunst om bij te blijven mijmeren dus – zoals kinderen dat bij de losse plaatjes van een prentenboek kunnen doen. Heel toevallig is die associatie niet. Wim Jansen gedenkt met dankbaarheid een doos op de zolder van zijn grootvader die geheel met zulke schatten – het waren de gratis bijgevoegde maar nog altijd roemruchte plaatjes van de Liebig–soep – was gevuld. Het onbepaalde, raadselachtige karakter van deze plaatjes wist de kleine Wim zo mateloos te boeien dat ook de volwassen Wim Janssen er nog van weet. En dat hij zich voelde uitgedaagd – dus ook vandaar.

Hans Sizoo

Galerie WitteveenTwee, Keizersgracht 429 Amsterdam, 28 april-26 mei 2007